Shëndet · 6 min lexim

Vitaminat për imunitet: cilat ndihmojnë vërtet te të rriturit dhe te fëmijët

Vitamina C, D, zinku dhe selen — çfarë thonë provat, cilat vitamina u duhen fëmijëve sipas moshës dhe kur suplementi ka kuptim.

Nga redaksia e Jara Pharmacy · Publikuar më · Përditësuar më

Me fillimin e vjeshtës rritet edhe pyetja më e shpeshtë në barnatore: „Çfarë të marr për imunitetin?“ Përgjigjja e sinqertë është se asnjë vitaminë nuk e „forcon“ imunitetin mbi normalen — por mungesa e disave e dobëson dukshëm. Qëllimi është të mos mungojë asgjë.

Baza mbetet e njëjtë: gjumë i mjaftueshëm, lëvizje, ushqim i larmishëm dhe më pak stres. Mbi këtë bazë, katër lëndë ushqyese kanë prova të qarta për funksionimin normal të sistemit imunitar.

Vitamina C, D, zinku dhe seleni — çfarë bën secila

Vitamina C kontribuon në funksionimin normal të sistemit imunitar dhe zvogëlon lodhjen; 200–500 mg në ditë mjaftojnë, dozat shumë të larta thjesht eliminohen. Vitamina D është ajo që mungon më shpesh në Kosovë nga tetori deri në mars, kur dielli nuk mjafton — dhe mungesa e saj lidhet me infeksione më të shpeshta të rrugëve të frymëmarrjes.

Zinku kontribuon në funksionimin normal të imunitetit dhe në mbrojtjen e qelizave; 10–15 mg në ditë, jo më shumë pa arsye, sepse tepria pengon përthithjen e bakrit. Seleni plotëson, sidomos në kombinim me zinkun. Probiotikët dhe echinacea kanë prova më të dobëta, por përdoren gjerësisht si mbështetje.

Vitamina për fëmijë sipas moshës (1, 2, 4, 6 vjeç)

Fëmijët e shëndetshëm që hanë të larmishëm nuk kanë nevojë për multivitaminë — me një përjashtim: vitamina D, që rekomandohet për të gjithë fëmijët nga lindja, sidomos në muajt pa diell. Doza e zakonshme është 400 IU në ditë te bebet dhe 400–1000 IU te fëmijët më të mëdhenj, sipas pediatrit.

Multivitamina për fëmijë (shurup, gomina, pika) kanë kuptim te fëmijët që hanë pak ose me zgjedhje, pas sëmundjeve, gjatë periudhave të rritjes së shpejtë ose kur pediatri e këshillon. Zgjidhni produktin sipas moshës së shkruar në paketim — dozat për 1 vjeç, 2 vjeç dhe 6 vjeç ndryshojnë — dhe mbajini gominat larg fëmijëve: duken si ëmbëlsira.

Vitamina për oreks te fëmijët — çfarë ndihmon vërtet

Asnjë vitaminë nuk e hap oreksin drejtpërdrejt. Mungesa e hekurit dhe e zinkut, megjithatë, e ul oreksin dhe ndjesinë e shijes — prandaj një fëmijë që ha pak dhe është i zbehtë ose lodhet shpejt duhet të kontrollojë gjakun te pediatri, jo të marrë shurup „për oreks“.

Ndihmojnë më shumë oraret e rregullta të ushqimit, më pak lëngje dhe ëmbëlsira mes vakteve dhe lëvizja në ajër të pastër.

Kur ka kuptim një suplement dhe çfarë të kontrolloni

Suplementi ka kuptim kur ushqimi nuk mjafton: dietë e njëanshme, sëmundje të shpeshta, shtatzëni, moshë e thyer, muajt e dimrit. Kontrolloni përbërjen dhe mos merrni dy produkte me të njëjtat përbërës — vitamina D dhe zinku grumbullohen lehtë kur merren nga disa burime.

Nëse ftoheni më shumë se 4–5 herë në vit, keni lodhje të vazhdueshme ose infeksione që zgjasin, flisni me mjekun: shpesh shkaku është një mungesë e matshme, jo „imuniteti i dobët“.

Pyetje të shpeshta

Cila është vitamina më e mirë për imunitetin?
Nuk ka një të vetme. Vitamina D është ajo që mungon më shpesh, vitamina C dhe zinku kanë provat më të qarta për funksionimin normal të imunitetit.
A mund t'u jepen fëmijëve vitamina çdo ditë?
Vitamina D po, gjatë gjithë vitit ose të paktën në dimër. Multivitaminat për fëmijë përdoren në kura 1–3 mujore sipas moshës në paketim, jo pa fund.
Kur duhet filluar vitamina për dimrin?
Vitamina D nga tetori deri në mars. Vitamina C dhe zinku mund të fillohen me shenjat e para të ftohjes ose gjatë periudhave me shumë infeksione përreth.

Burimet

Burime publike shëndetësore (në anglisht), të hapura dhe të kontrolluara për këtë artikull.

  1. Vitamin C — Fact Sheet for Consumers — NIH Office of Dietary Supplements (SHBA)
  2. Zinc — Fact Sheet for Consumers — NIH Office of Dietary Supplements (SHBA)
  3. Vitamins and minerals — NHS (Shërbimi Kombëtar i Shëndetësisë, Britani e Madhe)

Përmbajtja ka karakter informues dhe nuk zëvendëson këshillën, diagnozën ose trajtimin nga mjeku apo farmacisti.