Shëndet · 6 min lexim

Vitamina D3: simptomat e mungesës, sa duhet marrë në ditë dhe pse kombinohet me K2

Lodhje, dhimbje kockash, infeksione të shpeshta — shenjat e mungesës së vitaminës D, analiza që e tregon, dozat për të rritur dhe fëmijë dhe si merret saktë.

Vitamina D është e vetmja vitaminë që trupi e prodhon vetë — por vetëm me diell të mjaftueshëm mbi lëkurë të pambuluar. Në Kosovë, nga tetori deri në mars, rrezet nuk mjaftojnë dhe rezervat e verës harxhohen: prandaj mungesa e vitaminës D është ndër gjetjet më të shpeshta në analizat e gjakut, sidomos te gratë, të moshuarit dhe ata që punojnë brenda.

Ajo kontribuon në përthithjen normale të kalciumit, në shëndetin e kockave dhe dhëmbëve, në funksionimin normal të muskujve dhe të sistemit imunitar. Ja si ta njihni mungesën dhe si ta plotësoni saktë.

Mungesa e vitaminës D — simptomat

Shenjat janë të heshtura dhe ngatërrohen lehtë me lodhjen e zakonshme: lodhje e vazhdueshme dhe përgjumje, dhimbje të shurdhëta në kocka dhe në shpinë, dobësi muskulore, ftohje dhe infeksione të shpeshta, humor i rënë sidomos në dimër, shërim i ngadaltë i plagëve, rënie flokësh. Te fëmijët mungesa e rëndë prek rritjen e kockave.

E vetmja mënyrë e sigurt për ta ditur është analiza e gjakut 25-OH-vitamina D. Vlerat nën 20 ng/ml (50 nmol/l) tregojnë mungesë, 20–30 ng/ml pamjaftueshmëri, mbi 30 ng/ml janë të mira. Analiza bëhet në çdo laborator dhe ia vlen një herë në vit, mundësisht në fund të dimrit.

Sa vitaminë D3 në ditë — për të rritur dhe fëmijë

Për mirëmbajtje, të rriturit marrin zakonisht 800–2000 IU (20–50 µg) në ditë gjatë muajve pa diell; personat me peshë të lartë, të moshuarit dhe ata që nuk dalin në diell shpesh kanë nevojë për kufirin e sipërm. Për plotësimin e një mungese të vërtetuar mjeku përshkruan doza më të larta për disa javë — mos i merrni vetë dozat e mëdha (50 000 IU) pa analizë.

Bebet marrin 400 IU në ditë nga java e parë e jetës, gjatë gjithë vitit të parë — kjo është rekomandim standard pediatrik. Fëmijët më të mëdhenj dhe adoleshentët 400–1000 IU në dimër. Gjatë shtatzënisë dhe ushqyerjes me gji vitamina D është pjesë e vitaminave prenatale; pyeteni gjinekologun për dozën.

Vitamina D3 me K2 — a ka kuptim kombinimi?

Vitamina D e rrit përthithjen e kalciumit; vitamina K2 e drejton kalciumin drejt kockave dhe dhëmbëve dhe larg enëve të gjakut. Prandaj shumë produkte i kombinojnë (p.sh. 2000 IU D3 + 75–100 µg K2). Kombinimi është i arsyeshëm sidomos te dozat e larta të D-së, te të moshuarit dhe te ata që marrin edhe kalcium.

Kujdes: personat që marrin hollues gjaku të tipit kumarinë (varfarinë) nuk duhet të marrin vitaminë K2 pa mjekun, sepse ndërhyn në efektin e ilaçit.

Si merret saktë vitamina D3

Vitamina D tretet në yndyrë: merreni me vaktin kryesor ose me diçka që ka yndyrë (vaj ulliri, kos, arra) — përthithja rritet dukshëm. Pikat në vaj dhe kapsulat e buta përthithen mirë; për fëmijët dhe ata që nuk gëlltisin dot kapsula, pikat janë më praktike. Doza javore e vetme (p.sh. 7000–14 000 IU një herë në javë) është po aq efikase sa ajo ditore.

Mos e teproni: vitamina D grumbullohet në trup dhe doza mbi 4000 IU në ditë për kohë të gjatë, pa kontroll, mund të rrisë kalciumin në gjak. Kontrolloni gjithmonë nëse multivitamina ose kalciumi që merrni e përmban tashmë.

Pyetje të shpeshta

Kur është më mirë të merret vitamina D — mëngjes apo mbrëmje?
Ora nuk ka rëndësi, ushqimi po: merreni me vaktin që ka më shumë yndyrë. Shumica e marrin me mëngjesin ose drekën.
A mjafton dielli i verës për gjithë vitin?
Jo. Rezervat e verës mbarojnë brenda 2–3 muajsh; nga tetori deri në mars pothuajse të gjithë në Kosovë kanë nevojë për suplement.
Vitamina D2 apo D3?
D3 (kolekalciferol) — është forma që trupi prodhon vetë dhe e rrit nivelin në gjak më mirë se D2.

Përmbajtja ka karakter informues dhe nuk zëvendëson këshillën, diagnozën ose trajtimin nga mjeku apo farmacisti.