Shëndet · 6 min lexim

Dhimbje fyti dhe kollë: çfarë ndihmon nga barnatorja, te fëmijët dhe në shtatzëni, dhe kur duhet mjeku

Pse dhemb fyti gjatë gëlltitjes, pastilat, sprejet dhe mjetet shtëpiake që ndihmojnë vërtet, kolla e thatë kundrejt asaj me sekrecione dhe shenjat e anginës.

Dhimbja e fytit është ndër arsyet më të shpeshta për një vizitë në barnatore, sidomos nga vjeshta në pranverë. Në mbi 80 % të rasteve shkaku është një virus i ftohjes: fyti skuqet, dhemb gjatë gëlltitjes, shpesh me hundë të bllokuar dhe kollë — dhe kalon vetë brenda 5–7 ditësh.

Antibiotikët nuk ndihmojnë kundër viruseve. Ndihmojnë masat që e lehtësojnë dhimbjen dhe e mbrojnë mukozën, derisa trupi ta mposhtë infeksionin.

Dhimbje fyti gjatë gëlltitjes — çfarë ndihmon vërtet

Pastilat për fyt me anestetik lokal (lidokainë, benzokainë) ose me përbërës antiseptikë dhe qetësues mpijnë dhimbjen për 1–2 orë dhe stimulojnë pështymën, që lag mukozën. Sprejet për fyt arrijnë drejt e te zona e skuqur dhe janë të përshtatshme kur gëlltitja e pastilës dhemb. Ibuprofeni ose paracetamoli ulin dhimbjen dhe temperaturën — pyesni farmacistin nëse merrni ilaçe të tjera.

Nga shtëpia: gargara me ujë të ngrohtë me kripë (gjysmë luge çaji në një gotë) 3–4 herë në ditë, çajra të ngrohtë me mjaltë dhe limon, lëngje të mjaftueshme, ajër i lagësht në dhomë dhe pushim i zërit. Mos pini duhan dhe shmangni ushqimet e thata e të forta për disa ditë.

Kollë e thatë apo me sekrecione — si dallohen dhe çfarë merret

Kolla e thatë, gërvishtëse, shpesh më e keqe natën, vjen në fillim të ftohjes ose mbetet pas saj nga irritimi i mukozës. Ndihmojnë shurupet me ekstrakt bimor (p.sh. me borzilok, thundërmushkë, ivy), mjalti para gjumit, lagështia e ajrit dhe pastilat me efekt zbutës. Kolla me sekrecione (produktive) pastron bronket — ajo nuk shtypet, por lehtësohet me shurupe që hollojnë sekrecionet dhe me shumë lëngje.

Mos kombinoni shurup kundër kollës (që e ndal) me shurup që holl sekrecionet — punojnë kundër njëri-tjetrit. Disa shurupe kundër kollës janë me recetë; farmacisti ju thotë cili përshtatet me moshën dhe me ilaçet e tjera që merrni.

Dhimbje fyti te fëmijët dhe në shtatzëni

Te fëmijët: lëngje të ngrohta ose të ftohta (edhe akullore ndihmon), mjaltë vetëm mbi 1 vjeç, paracetamol ose ibuprofen sipas peshës kur dhemb ose ka temperaturë. Pastilat lejohen zakonisht nga 6 vjeç (rrezik mbytjeje), sprejet për fyt nga 3–6 vjeç sipas produktit; mos përdorni pastila me anestetik te fëmijët e vegjël. Shurupet e kollës për të rritur nuk u jepen fëmijëve nën 6 vjeç.

Në shtatzëni: gargara me kripë, çajra, mjaltë dhe pastila të thjeshta me sheqer ose me përbërës bimorë janë të sigurta; paracetamoli lejohet në dozë të zakonshme, ibuprofeni jo nga tremujori i tretë. Pyesni gjithmonë farmacistin para çdo spreji ose shurupi — jo të gjithë lejohen.

Angina, dhimbje fyti dhe veshi — kur duhet mjeku

Shkoni te mjeku nëse: dhimbja është e fortë dhe vjen papritur, me temperaturë mbi 38,5 °C, pa kollë e pa hundë (shenja tipike të anginës bakteriale); bajamet kanë njolla të bardha; gjëndrat e qafës janë të ënjtura dhe të dhimbshme; dhimbja është vetëm në njërën anë dhe shkon deri te veshi; keni vështirësi për të hapur gojën, për të gëlltitur pështymën ose për të marrë frymë; ka skuqje në trup; ose dhimbja zgjat mbi 7 ditë.

Angina nga streptokoku kërkon antibiotik — por vetëm mjeku e vendos, shpesh me një test të shpejtë të fytit. Kolla që zgjat mbi 3 javë, me gjak, me gulçim ose me humbje peshe duhet parë gjithmonë.

Pyetje të shpeshta

Çfarë është më e mira për dhimbje fyti?
Kombinimi: pastila ose sprej për fyt për dhimbjen, gargara me ujë me kripë, lëngje të ngrohta dhe, kur duhet, ibuprofen ose paracetamol. Shumica shërohen brenda një jave.
A më duhet antibiotik për dhimbje fyti?
Zakonisht jo — mbi 80 % e rasteve janë virale. Antibiotiku duhet vetëm për anginë bakteriale, të cilën e konfirmon mjeku.
Sa ditë zgjat dhimbja e fytit?
Nga virusi 3–7 ditë. Nëse zgjat mbi një javë, përkeqësohet pas ditës së tretë ose shoqërohet me temperaturë të lartë, shkoni te mjeku.

Përmbajtja ka karakter informues dhe nuk zëvendëson këshillën, diagnozën ose trajtimin nga mjeku apo farmacisti.